جعفر حميدى
372
تاريخ اورشليم ( بيت المقدس ) ( فارسى )
نزديك مصب آن . پيش از فتوحات اسلامى شهر مهمى بود . به سبب اهميت تجارى و نظامى آن ، در دورهء اسلامى از دستبردهاى دولت روم شرقى و سپس در جنگهاى صليبى آسيب ديد . دمياط كليد مصر بود ، و در جنگهاى بين مسيحيان و مسلمانان در اواخر دولت فاطميان و در عهد ايوبيان نقش مهمى داشت . صليبيون در لشكركشى بزرگ 1218 - 21 ( 615 - 618 ه . ق ) آن را گرفتند ، ولى سرانجام تسليم الملك الكامل شدند . لوئى نهم نيز آن را گرفت ( 1249 - 647 ه . ق ) ، ولى پس از تسليم وى به مسلمانان بازگشت . مماليك بحرى مصر براى اينكه به اهميت نظامى آن خاتمه دهند برج و بارويش را منهدم كردند ( 1250 - 51 - 648 ه . ق ) . دمياط ويران شد ، و صنعت نساجى معروفش از بين رفت ، ولى طولى نكشيد كه شهر تازهاى به همان نام در جنوب شهر قديم داير شد . دمياط منسوجات پنبهاى و ابريشمى دارد . شعبهاى از دانشگاه الازهر در آنجا داير است . ( د . م ص 995 ) 71 . بيبرس baybars [ بيبرس اول ] ، ملقب به الملك الظاهر ركن الدين ، 620 - 676 ه . ق ، چهارمين سلطان ( 658 - 76 ) مصر از سلسلهء مماليك بحرى . در آغاز از غلامان ترك الملك الصالح نجم الدين ايوبى بود . در جنگ عين الجالوت شركت داشت . در اوايل سلطنت خود به تصرف قلمرو امراى ايوبى پرداخت ؛ در 662 ه . ق حمصين را به متصرفات خود منضم كرد . سپس به فرماندهى لشكر عظيمى كه فراهم كرده بود ، در 663 ه . ق از قاهره عازم جنگ با صلبيان شد ؛ استحكامات آنان را يكى بعد از ديگرى گرفت ؛ در 663 ه . ق بندر قيصريه و در 666 ه . ق يافا و انطاكيه را تصرف نمود ( انطاكيه از اوايل جنگهاى صليبى تا اين زمان در تصرف مسيحيان بود ) . در سلطنت 17 سالهء او ، سپاهيان مصر 21 بار صليبيان را مغلوب كردند ؛ صليبيان هيچگاه از ضرباتى كه بيبرس بر آنان وارد كرد كمر راست نكردند . نه بار با سپاهيان مغول جنگيد ؛ در 674 ه . ق اباقاخان را مغلوب نمود . سرانجام در دمشق وفات يافت . بيبرس در امور داخلى مصر و متصرفات خود هماهنگى بىسابقهاى برقرار كرد . دستگاه اطلاعاتى منظمى تأسيس نمود كه اخبار فورى را با كبوتر مىفرستاد . فقط قريب نصف مدت سلطنت خود را در قاهره گذرانيد . در بسيارى از جنگها شخصا فرماندهى مىكرد ، و از خطر باكى نداشت . بازرسيهاى او غير منتظره بود ؛ در راه مسير خود را تغيير مىداد تا متصديان امور مجال ظاهرسازى نيابند . در سال 659 ه . ق ، كه احمد نامى از خاندان عباسى در قاهره به وى پناهنده شد ، او را با لقب المستنصر باللّه به خلافت شناخت ، و براى او در قاهره دستگاه خلافت برپا كرد ، و بدين طريق ، مقر خلافت عباسى از بغداد به قاهره انتقال يافت . البته احمد در امور مملكت مداخلهاى نداشت ، و خلافت او فقط دينى بود ، و هدف بيبرس از شناسايى او اين بود كه شهرهاى مذهبى حجاز را تحت استيلاى خود درآورد . سرگذشت حيرتانگيز بيبرس وى را به زودى به صورت مردى افسانهاى درآورد . داستان سيرة بيبرس در باب وقايع زندگى اوست . ( د . م . ص 482 ) 72 . ادوارد اول edwardeI ، 1239 - 1307 ، پادشاه ( 1272 - 1307 ) انگلستان ، پسر